Tahkikat Aşaması

Dilekçelerin verilmesinden veya bunlara ilişkin sürelerin geçmesinden sonra yapılan ön inceleme aşamasında çeşitli ihtimallerle karşılaşılabilir;
*İlk itirazlar veya dava şartları üzerinde yapılan incelemede (m. 138) mahkeme, yapılan ilk itirazın haklı veya dava şartlarının eksik olduğunu tespit edebilir ve bu konuda duruşma yapmaya da gerek görmeden davanın reddine karar verebilir. Böyle bir durumda, tahkikat aşamasına gerek kalmadan mahkeme nihai kararını vermiş olur.
*Davacı ve davalı dilekçeleri ve beyanları ile bütün vakıaları bildirmiş ve ekli olarak gerekli bütün delilleri vermiş ve başkaca delilleri olmadığını bildirmiş olabilirler. Bu hususu, yani talep sonucunun karar bağlanabilmesi için önemli olan bütün vakıaların aydınlanmış ve ispatlanmış olduğunu ön inceleme aşamasında tespit eden mahkeme, davada ileri sürülen maddi vakıaların incelenmesine gerek kalmadığından, onları sözlü yargılama için duruşmaya davet eder; tarafları dinledikten sonra nihai kararını verebilir (m. 186). Çünkü, tahkikat, incelenmesi gereken bir husus varsa yapılır; yoksa yapılmaz.Yukarıdaki ihtimallerin ortaya çıkmaması halinde tahkikat (m. 143-183) aşamasına geçilir. Hakim tahkikatı, ön inceleme aşamasında beglirlediği ve tutanağa geçirdiği hususlar üzerinden (m. 137) yapar. Yani tahkikat, bu tutanak esas alınarak yürütülür (m. 140/3/c/3). Yargılamanın temel ilkelerine uygun, düzenli ve sağlıklı bir tahkikat için Kanun hükümlerine uygun bir ön incelemenin yapılmış olması ön koşuldur. Özellikle, hangi vakıaların uyuşmazlık konusu olduğu, delillerin neler olduğu tam ve somut olarak ön inceleme tutanağında gösterilmelidir ki, doğru bir tahkikat yapılabilsin. Hükmün gerekçesindeki ifadeyle “bu belge (tutanak), yargılamanın yolunu gösteren bir yol haritasıdır; tutanakta yer almayan hususlar, tahkikatın konusu olmayacaktır.”
Tahkikat sırasında tarafların davada ileri sürdükleri bütün iddia ve savunmalar, kural olarak, birlikte incelenir (m. 143; 144; 147).
Genellikle görüldüğü gibi, dilekçelerin incelenmesi ile dava sözlü yargılama ve hüküm için gereği gibi aydınlanmaz. Bu durumda hakim, dava ileri sürülen vakıalar hakkında dinlemek üzere tarafları duruşmaya çağırır m. 144). Dinlenilmek üzere mahkemeye gelmeleri için taraflara verilecek süre, kural olarak, iki haftadan az olamaz; ancak gerekli durumlarda bu süre, talep üzerine veya kendiliğinden uzatılıp kısaltılabilir (m. 144).
Tahkikat aşaması, dilekçelerin verilmesi ve ön inceleme aşamalarında toplanan delillerin incelendiği, tartışıldığı ve değerlendirildiği bir aşamadır. Bu çerçevede sözgelimi varsa belgenin sahteliği iddiası incelenir; tanıklar dinlenir; bilirkişi raporu alınır; keşif yapılır; yemin ettirilir vb.
Mahkeme tahkikat aşamasını ve özellikle delillerin değerlendirilmesini, tarafların da davet edilip dinlenildiği, duruşmalar şeklinde gerçekleştirir (m. 147 vd.).
Tahkikat sırasında, davaya ilişkin olarak ortaya çıkan ön sorunlar (m. 163-164) ve bekletici sorunlar (m. 165) hakkında gerekli kararlar alınır. Gerekirse isticvaba başvurulur.
Hakim, tarafların iddia ve savunmaları ile toplanan delilleri inceleyip değerlendirdikten sonra, duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verir (m. 184/1).
Mahkeme tarafların tahkikatın tümü hakkındaki açıklamalarından sonra, gerekirse, eksik kalan tahkikatın tamamlanmasını sağlamak için gerekli işlemleri yapar (tahkikata devam eder) veya tahkikatı gerektiren bir husus kalmadığını görürse, tahkikatın bittiğini taraflara tefhim eder (m. 184/2).
Mahkeme bütün delillerin incelenmesinden sonra, davanın sözlü yargılama ve hüküm için yeteri derecede aydınlandığını anlarsa, tahkikatın bittiği taraflara bildirir (m. 146) ve sözlü yargılama ve hüküm için tayin edilecek gün ve saatte mahkemede bulunmalarını sağlamak amacıyla iki tarafa davetiye gönderir (m. 186).

Yorumlar

Yorumlar

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir